Άλλη μια φορά για τη χρεοκοπία της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς: πώς καλύπτουν τα σοσιαλδημοκρατικά αίσχη στη Γερμανία
Άλλη μια φορά για τη χρεοκοπία της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς: πώς καλύπτουν τα σοσιαλδημοκρατικά αίσχη της Die Linke στη Γερμανία
Η Die Linke αναδείχθηκε πρώτη δύναμη στις εκλογές του κρατιδίου του Βερολίνου της 20ής Σεπτεμβρίου 2026. Πήρε 25,7% στη δεύτερη ψήφο, από 12,3% στις προηγούμενες εκλογές, ενώ το SPD κατέρρευσε στο 12,1% και η CDU περιορίστηκε στο 18,8%. Πρόκειται για μεγάλη εκλογική μετατόπιση, αυτό είναι αδιαμφισβήτητο. Από εδώ, όμως, μέχρι να παρουσιάζεται η πρωτιά της Die Linke περίπου ως νίκη κάποιας Αριστεράς, υπάρχει μεγάλη απόσταση. Πολύ περισσότερο όταν έχει ήδη πίσω της, από τη συμμετοχή της στην κυβέρνηση του Βερολίνου, την ιδιωτικοποίηση της GSW με 65.050 δημοτικές κατοικίες, την πώληση της ιστορικής κρατικής πορσελανοποιίας KPM και, το 2007, την πώληση της Landesbank Berlin — τρεις υποθέσεις που θα δούμε αναλυτικά παρακάτω
Η σημερινή Die Linke έκανε εκστρατεία πάνω σε μια έντονα κοινωνική ατζέντα: χαμηλότερα ενοίκια, πλαφόν στις κατοικίες που ανήκουν στο κρατίδιο, φθηνότερα μέσα μεταφοράς και κοινωνικοποίηση των μεγάλων εταιρειών ακινήτων. Όμως και ο ΣΥΡΙΖΑ, πριν πάρει την κυβέρνηση, ας μην ξεχνάμε ότι πρόβαλε το Πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης. Στην κυβερνητική του θητεία, επί έναν χρόνο έπαιζε τη θεατρική παράσταση της «Μεγάλης Διαπραγμάτευσης», καταλήγοντας στην ψήφιση του τρίτου μνημονίου.
Η κυβέρνηση CDU–SPD που προηγήθηκε είχε εφαρμόσει μεγάλη δημοσιονομική περικοπή. Για το 2025, το ίδιο το κρατίδιο του Βερολίνου ανακοίνωσε εξοικονομήσεις συνολικού ύψους 3 δισ. ευρώ, που αφορούσαν όλες τις διοικητικές υπηρεσίες. Άρα, η Die Linke είχε μπροστά της ένα πρόσφορο κοινωνικό έδαφος: δυσαρέσκεια για τις περικοπές, στεγαστική κρίση και ένα SPD που πλήρωνε εκλογικά τη συμμετοχή του στην κυβέρνηση. Ακριβώς ό,τι έγινε και με τον ΣΥΡΙΖΑ πριν γίνει κυβέρνηση, όταν οι προηγούμενες κυβερνήσεις είχαν εγκρίνει μνημονιακές πολιτικές.
Έχουμε και πάλι, λοιπόν, έναν γνώριμο πολιτικό μηχανισμό: ένα κόμμα μπορεί να αναπτυχθεί ραγδαία πάνω στην κοινωνική φθορά μιας προηγούμενης σοσιαλδημοκρατικής πολιτικής, υποσχόμενο την ανατροπή της. Το κρίσιμο για τη Die Linke είναι ότι διαθέτουμε κάτι πολύ χρησιμότερο από υποθέσεις: έχει ήδη κυβερνητικό παρελθόν στο ίδιο το Βερολίνο.
Η πρόδρομη δύναμή της, η PDS, σχημάτισε κυβέρνηση με το SPD το 2002 και παρέμεινε κυβερνητικός εταίρος μέχρι το 2011. Και ήδη πριν ακόμη αναλάβει η κυβέρνηση, SPD και PDS συμφώνησαν σε περικοπές στο κόστος προσωπικού του δημόσιου τομέα ύψους 2,1 δισ. γερμανικών μάρκων έως το 2006. Δεν πρόκειται για ερμηνεία κάποιου σημερινού αντιπάλου της Die Linke. Καταγράφηκε τότε, τον Δεκέμβριο του 2001, κατά την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων του συνασπισμού.
Γερμανικό απόσπασμα:
«Personaleinsparungen im öffentlichen Dienst in Höhe von 2,1 Milliarden Mark bis 2006.»
Μετάφραση:
«Εξοικονομήσεις στις δαπάνες προσωπικού του δημόσιου τομέα ύψους 2,1 δισεκατομμυρίων μάρκων έως το 2006.»
URL:
https://www.tagesspiegel.de/berlin/berliner-koalition-rot-rot-in-berlin-einig-861613.html
Η πολιτική αυτή στη συνέχεια συγκεκριμενοποιήθηκε ακόμη περισσότερο. Η συμφωνία SPD–PDS προέβλεπε μέχρι το 2006 πάνω από ένα δισεκατομμύριο ευρώ περικοπών στις δαπάνες προσωπικού, από τα οποία 500 εκατ. ευρώ θα προέρχονταν από τον λεγόμενο Solidarpakt, το «Σύμφωνο Αλληλεγγύης». Τα συνδικάτα αντέδρασαν έντονα. Τον Ιανουάριο του 2003 το κρατίδιο αποχώρησε από τις εργοδοτικές ενώσεις, ακριβώς για να αποφύγει την αυτόματη εφαρμογή της πανγερμανικής συλλογικής μισθολογικής συμφωνίας.
Γερμανικό απόσπασμα:
«Einsparungen von über einer Milliarde Euro … davon 500 Millionen durch einen Solidarpakt.»
Μετάφραση:
«Εξοικονομήσεις άνω του ενός δισεκατομμυρίου ευρώ, από τις οποίες 500 εκατομμύρια μέσω ενός “Συμφώνου Αλληλεγγύης”.»
URL:
https://www.tagesspiegel.de/berlin/chronologie-des-tarifstreits-979879.html
Και όταν οι εργαζόμενοι αντιδρούσαν, η γραμμή της συγκυβέρνησης ήταν απολύτως σαφής. Οι κοινοβουλευτικοί επικεφαλής SPD και PDS δήλωναν τον Οκτώβριο του 2002 ότι μπορούσαν να συζητήσουν τον τρόπο εφαρμογής, αλλά όχι τον ίδιο τον στόχο: η εξοικονόμηση 500 εκατ. ευρώ από το κόστος προσωπικού έως το 2006 ήταν αδιαπραγμάτευτη.
Γερμανικό απόσπασμα:
«Nicht verhandelbar sei nur die Einsparung der Personalkosten … in der Größenordnung von 500 Millionen Euro bis 2006.»
Μετάφραση:
«Το μόνο που δεν ήταν διαπραγματεύσιμο ήταν η εξοικονόμηση στις δαπάνες προσωπικού, της τάξης των 500 εκατομμυρίων ευρώ έως το 2006.»
URL:
https://www.tagesspiegel.de/berlin/unsere-hand-bleibt-ausgestreckt-940300.html
Το αποτέλεσμα δεν έμεινε στα χαρτιά. Η συμφωνία του 2003 για περίπου 100.000 εργαζόμενους στον δημόσιο τομέα μείωσε τον χρόνο εργασίας, αλλά χωρίς πλήρη μισθολογική αντιστάθμιση. Ανάλογα με τη μισθολογική κατηγορία, οι μειώσεις στις μικτές αποδοχές έφθαναν το 8%, 10% και 12%. Με άλλα λόγια, η κυβέρνηση SPD–PDS δεν περιορίστηκε σε κάποιο αφηρημένο «νοικοκύρεμα» των λογαριασμών: η προσαρμογή πέρασε και από τις αποδοχές των εργαζομένων.
Γερμανικό απόσπασμα:
«Ihre Arbeitszeit wird ohne Lohnausgleich durchschnittlich um zehn Prozent reduziert.»
Μετάφραση:
«Ο χρόνος εργασίας τους μειώνεται κατά μέσο όρο κατά δέκα τοις εκατό, χωρίς μισθολογική αντιστάθμιση.»
URL:
https://www.tagesspiegel.de/berlin/zeit-gegen-geld-1019275.html
Υπάρχει μάλιστα ένα ακόμη πιο αποκαλυπτικό επεισόδιο. Τον Φεβρουάριο του 2003 η ηγεσία του SPD του Βερολίνου παρουσίασε γραμμή για «περισσότερη ιδιωτική πρωτοβουλία και λιγότερο κράτος». Θα περίμενε ίσως κανείς από την PDS να συγκρουστεί με αυτή τη γραμμή. Ο τότε επικεφαλής της PDS στο Βερολίνο, Stefan Liebich, την υποδέχθηκε θετικά, λέγοντας ότι η σχετική συζήτηση ήταν καθυστερημένη και ότι πολλές από τις προτάσεις υπήρχαν ήδη και στα προγράμματα της PDS ή στη συμφωνία του συνασπισμού.
Γερμανικό απόσπασμα:
«mehr privater Initiative und weniger Staat» — «Das ist eine Debatte, die in Berlin überfällig ist.»
Μετάφραση:
«περισσότερη ιδιωτική πρωτοβουλία και λιγότερο κράτος» — «Είναι μια συζήτηση που έχει καθυστερήσει πολύ στο Βερολίνο.»
URL:
https://www.tagesspiegel.de/berlin/weniger-staat--das-will-auch-die-pds-977008.html
Το πιο χαρακτηριστικό, όμως, κεφάλαιο είναι η κατοικία. Το 2004 η κυβέρνηση SPD–PDS ιδιωτικοποίησε την GSW, τη μεγαλύτερη δημοτική εταιρεία κατοικίας του Βερολίνου. 65.050 κατοικίες πέρασαν σε αμερικανική επενδυτική κοινοπραξία έναντι 405 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για ιδιαίτερα σημαντικό ιστορικό γεγονός, ακριβώς επειδή σήμερα η ίδια πολιτική παράταξη εμφανίζεται ως ο πιο αποφασιστικός αντίπαλος των μεγάλων ομίλων ακινήτων και ζητά την κοινωνικοποίηση των κατοικιών τους.
Γερμανικό απόσπασμα:
«Das US-Konsortium, das die 65050 Wohnungen für 405 Millionen Euro übernimmt …»
Μετάφραση:
«Η αμερικανική κοινοπραξία, η οποία αναλαμβάνει τις 65.050 κατοικίες έναντι 405 εκατομμυρίων ευρώ…»
URL:
Και ούτε αυτή η ιδιωτικοποίηση μπορεί να φορτωθεί απλώς στο SPD ή στον τότε υπουργό Οικονομικών. Η ίδια η Die Linke του Βερολίνου έχει αναγνωρίσει δημόσια ότι συμμετείχε στην απόφαση και αργότερα τη χαρακτήρισε πολιτικό λάθος που της κόστισε μεγάλο μέρος της εμπιστοσύνης των κατοίκων της πόλης. Αυτή είναι ίσως η ισχυρότερη πηγή, ακριβώς επειδή δεν προέρχεται από κάποιον αντίπαλό της αλλά από το ίδιο το κόμμα.
Γερμανικό απόσπασμα:
«war ein politischer Fehler, der DIE LINKE Berlin viel Vertrauen gekostet hat.»
Μετάφραση:
«ήταν ένα πολιτικό λάθος που κόστισε στη Die Linke του Βερολίνου μεγάλο μέρος της εμπιστοσύνης.»
URL:
https://dielinke.berlin/parteitag/beschluss/4/3/2/
Η GSW δεν ήταν, μάλιστα, η μοναδική υπόθεση. Το 2004 η κυβέρνηση SPD–PDS είχε ακόμη στον κατάλογο των επιχειρήσεων προς ιδιωτικοποίηση την Bankgesellschaft Berlin, την GSW και την Königliche Porzellanmanufaktur, την ιστορική κρατική πορσελανοποιία KPM. Η πώληση δημόσιας περιουσίας αποτελούσε, επομένως, μέρος μιας ευρύτερης δημοσιονομικής στρατηγικής της συγκεκριμένης κυβέρνησης και όχι κάποιο τυχαίο, μεμονωμένο περιστατικό.
Γερμανικό απόσπασμα:
«Bankgesellschaft, die Wohnungsbaugesellschaft GSW und die KPM.»
Μετάφραση:
«Η Bankgesellschaft, η στεγαστική εταιρεία GSW και η KPM.»
URL:
https://www.tagesspiegel.de/berlin/nachlassende-verkaufslaune-1117954.html
Το 2016 η ίδια η Die Linke του Βερολίνου έκανε απολογισμό της δεκαετίας 2002–2011. Δήλωνε ότι η κόκκινη-κόκκινη κυβέρνηση «εξυγίανε» τον προϋπολογισμό του κρατιδίου και παραδεχόταν ότι αυτή η πολιτική ήταν σκληρή και ορισμένες φορές ξεπέρασε τα όρια του αποδεκτού.
Γερμανικό απόσπασμα:
«Diese Sanierungspolitik war hart und ging zuweilen über das Vertretbare hinaus.»
Μετάφραση:
«Αυτή η πολιτική δημοσιονομικής εξυγίανσης ήταν σκληρή και ορισμένες φορές ξεπέρασε τα όρια του αποδεκτού.»
URL:
https://dielinke.berlin/parteitag/beschluss/5/4/02/
Αυτό είναι το σημείο που πρέπει να υπάρχει σε οποιαδήποτε σοβαρή συζήτηση για τη σημερινή εκλογική επιτυχία της Die Linke. Δεν αρκεί το επιχείρημα ότι «δεν κυβέρνησε ποτέ ομοσπονδιακά, άρα δεν δοκιμάστηκε». Στο Βερολίνο δοκιμάστηκε επί σχεδόν μία δεκαετία. Και εκεί συμμετείχε σε κυβέρνηση που περιέκοψε δραστικά το κόστος του δημόσιου τομέα, συγκρούστηκε με τους εργαζομένους για τους μισθούς, πούλησε δημοτική περιουσία και ιδιωτικοποίησε 65.000 δημόσιες κατοικίες.
Η σημερινή Die Linke επιχειρεί να πάρει αποστάσεις από εκείνες τις επιλογές. Το 2026 δηλώνει ότι η υλοποίηση του δημοψηφίσματος για την κοινωνικοποίηση των μεγάλων εταιρειών κατοικίας αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα και την εμφανίζει ακόμη και ως όρο για ενδεχόμενη συμμετοχή της σε κυβέρνηση. Το χάσμα, όμως, ανάμεσα στη σημερινή ρητορική και στην προηγούμενη κυβερνητική της πρακτική είναι κραυγαλέο: το κόμμα που σήμερα υπόσχεται κοινωνικοποίηση μεγάλων ιδιωτικών αποθεμάτων κατοικίας συμμετείχε το 2004 στην ιδιωτικοποίηση 65.000 δημοτικών κατοικιών. Υπό αυτό το ιστορικό βάρος, η σημερινή αριστερή ρητορική μπορεί εύλογα να κριθεί ως δημαγωγική όσο δεν συνοδεύεται από έμπρακτη ρήξη με την πολιτική που η ίδια εφάρμοσε όταν βρέθηκε στην κυβέρνηση.
Γερμανικό απόσπασμα:
«Vergesellschaftung bleibt oberste Priorität für die Berliner Linke!»
Μετάφραση:
«Η κοινωνικοποίηση παραμένει ύψιστη προτεραιότητα για τη Die Linke του Βερολίνου!»
URL:
https://dielinke.berlin/partei/landesausschuss/b/news/beschluss-10-04-2026/
Και εδώ επιστρέφουμε στην ελληνική συζήτηση. Δεν μπορεί να παραλείπεται το πραγματικό κυβερνητικό της ιστορικό. Όποιος παρουσιάζει μόνο τη σημερινή ρητορική περί ενοικίων, κοινωνικοποιήσεων και κατάργησης των περικοπών, χωρίς ούτε μία αναφορά στην περίοδο 2002–2011, παρουσιάζει απλώς ελλιπή εικόνα.
Το ίδιο ισχύει και για τους πανηγυρισμούς γύρω από την εκλογική της πρωτιά. Η εκλογική επιτυχία είναι πραγματική. Η κοινωνική δυσαρέσκεια που την τροφοδότησε είναι επίσης πραγματική. Το σημερινό της πρόγραμμα βρίσκεται σαφώς αριστερότερα από την πολιτική CDU–SPD. Εξίσου πραγματικές, όμως, είναι οι περικοπές, οι μειώσεις αποδοχών και οι ιδιωτικοποιήσεις της προηγούμενης κυβερνητικής της περιόδου. Η πολιτική αποτίμηση της Die Linke πρέπει να γίνει με όλα αυτά πάνω στο τραπέζι — όχι με το μισό ιστορικό της κρυμμένο κάτω από αυτό.
Η εξωκοινοβουλευτική Αριστερά δεν έμαθε ακόμη τίποτα από την περίοδο του ΣΥΡΙΖΑ. Εξακολουθεί να φλερτάρει εμμονικά με σοσιαλδημοκρατικά οράματα κάθε φορά που αυτά εμφανίζονται με αρκετά «ριζοσπαστική» φρασεολογία. Κι όταν το πραγματικό κυβερνητικό παρελθόν αυτών των δυνάμεων χαλάει την εικόνα, απλώς αποσιωπάται ή συσκοτίζεται. Οι περικοπές, οι ιδιωτικοποιήσεις και οι συγκρούσεις με τους εργαζομένους εξαφανίζονται από την αφήγηση και στη θέση τους μένουν οι προεκλογικές υποσχέσεις και οι κοινωνικές διακηρύξεις. Αν μετά την εμπειρία του ΣΥΡΙΖΑ εξακολουθεί να επαναλαμβάνεται το ίδιο πολιτικό σχήμα, τότε το πρόβλημα δεν είναι απλώς ένα ακόμη λάθος εκτίμησης. Είναι ένδειξη βαθιάς πολιτικής χρεοκοπίας.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου